موكّل كوه قاف است ، حكم شود تا رگ آن زمين بجنباند و در آنجا زلزله افتد ، و العهدة على الرّاوى . . . ( ؟ ) مشهور است ، بلنديش مقدار صد جريب نوشته‌اند . و در كتاب هفت اقليم مذكور است كه معدن كبريت احمر بر قلّهء آن كوه بود ، شبها شعله و روزها دود نمايان باشد و حرارت معدن به مرتبه‌ايست كه اگر آلات آهنى در آنجا رسانند ، فى الحال بگدازد و آب گردد ، از اين سبب دست مردم از آن كوتاه است ، امّا در بعضى نسخ مرقوم است كه حكماى يونان داروها در آلات آهنى ماليده از آن معدن كبريت مىكنند . هندوكش - از مشاهير جبال است . در يكى از جزاير بحر هند واقع است و از تمامى جبال هند مرتفع‌تر است و آن را قدمگاه آدم خوانند ، چه نقش قدم از آن حضرت در آنجا پيداست ، از انگشت پاى تا پاشنه هفتاد گز شمرده‌اند . در عجايب المخلوقات آورده كه هر روز در آنجا بىسحاب باران آيد و گردها از آن نقش بشويد . و در آن كوه معدن ياقوت و بلور است و پاره‌هاى الماس است بر زمين افتاده باشد ، و ليكن بنا بر كثرت افاعى و عقارب از آن الماس نتوان گرفت مگر به حيله و تدبير ، و چوب عود و صندل و ديگر عطريّات بسيار خيزد و اكثر نباتات آن جزيره به معالجات امراض قوى به كار آيد . كوه نقش آدم - در نواحى كرمان است . صاحب تحفة الغرائب گويد كه از آن كوه سنگى برگيرند و بشكنند ، هر پارچه‌اى كه از آن جدا شود به صورت آدمى بود يا قائم يا قاعد يا مضطجع ، و آن سنگ را اگر بسايند و در آب ريزند ، هرچه از آن فرونشيند صورت آدمى در او پيدا شود . كوه آب سنگ - در نواحى طوس واقع شده و در آنجا غارى تاريك است و ايوان و دهليز دارد ، چون از آن دهليز بگذرند و ساعتى راه روند به روشنى برسند و حظيره‌اى در نظر آيد و چشمه‌اى صافى كه آبش چون قدرى راه برود سنگ گردد ، و اگر از آنجا فراتر شوند ، بادى صعب آيد و مانع دخول حظيره شود . عرض و طول اين كوه را بسيار نوشته‌اند . جبال القمر - در جانب مغرب بر جنوب خطّ استوا كوههاى بسيار است كه آنها را جبال القمر خوانند و منسوب به ماه كنند . و در بعضى كتب به ضمّ قاف و سكون ميم به تصحيح درآمده . ابتداى طرف غربى او از موضعيست كه طول آن چهل و شش درجه و نيم است و مىكشد به جانب مشرق ، و طرف شرقى او تا به محلّى كه طول آن شصت و يك درجه و نيم است ، و بر جنوب اين كوه كسى نرفته و معلوم الاحوال نيست ، امّا طول او از غرب تا شرق تخمينا سيصد فرسنگ بود و انهار بسيار از آن منشعب مىشود . جبل شاهق - كوه بزرگ مشهور است از بلاد مغرب ، و ابن سعيد ، از مورّخان ، مىگويد كه اين جبل شاهق اكثر بر وى برف باشد . ابتداى اين كوه از اقصاى مغرب مىگيرد و مىكشد